خرک چیست و چگونه استفاده می‌شود؟
خرک یا پایه نگهدارنده خودرو (Jack Stand) ابزاری است که پس از بلند کردن خودرو با جک، برای نگه داشتن ایمن خودرو در ارتفاع مشخص استفاده می‌شود. جک وظیفه بالا بردن خودرو را بر عهده دارد، اما برای انجام کارهایی که نیاز به باقی ماندن خودرو در حالت بلند دارند، نباید تنها تکیه‌گاه خودرو باشد.
خرک‌ها معمولاً دارای یک پایه محکم و یک قسمت نگهدارنده در بالای خود هستند که زیر نقاط مشخص و مقاوم خودرو قرار می‌گیرد. استفاده صحیح از خرک باعث می‌شود وزن خودرو روی یک تکیه‌گاه پایدار قرار بگیرد و فشار از روی جک برداشته شود.
چرا استفاده از خرک مهم است؟
جک برای بلند کردن خودرو طراحی شده است و در بسیاری از تعمیرات نباید به‌عنوان تنها وسیله نگهدارنده خودرو استفاده شود. اگر جک جابه‌جا شود، دچار نقص شود یا تعادل خود را از دست بدهد، خودرویی که فقط روی جک قرار دارد می‌تواند سقوط کند.
خرک برای جلوگیری از چنین شرایطی استفاده می‌شود و به همین دلیل، زمانی که قرار است خودرو برای مدتی در حالت بلند باقی بماند یا فرد زیر خودرو کار کند، استفاده از خرک مناسب اهمیت زیادی دارد.
خرک را کجا قرار دهیم؟
محل قرارگیری خرک به طراحی خودرو بستگی دارد. همانند جک، خودرو نیز نقاط مشخصی برای تکیه‌گاه دارد که باید در دفترچه راهنمای خودرو بررسی شوند. خرک باید در نقطه‌ای محکم و مورد تأیید سازنده خودرو قرار بگیرد. قرار دادن آن زیر قسمت‌های ضعیف بدنه، قطعات پلاستیکی، لوله‌ها یا اجزایی که برای تحمل وزن خودرو طراحی نشده‌اند، می‌تواند باعث آسیب خودرو یا ناپایداری آن شود.
چگونه خودرو را روی خرک قرار دهیم؟
ابتدا خودرو را روی سطح صاف و محکم قرار دهید و ترمز دستی را درگیر کنید. سپس با استفاده از جک، خودرو را تا ارتفاع موردنیاز بالا ببرید.
در مرحله بعد، خرک را در نقطه نگهدارنده مناسب قرار دهید و ارتفاع آن را تنظیم کنید. پس از اطمینان از قرارگیری صحیح خرک، خودرو را به‌آرامی روی خرک پایین بیاورید تا وزن خودرو روی پایه قرار بگیرد. پس از قرار گرفتن خودرو روی خرک، بررسی کنید که پایه کاملاً پایدار باشد و محل تماس آن با خودرو درست انتخاب شده باشد.
آیا می‌توان فقط از یک خرک استفاده کرد؟
تعداد خرک موردنیاز به کاری که انجام می‌دهید و قسمت‌هایی از خودرو که باید بالا بمانند بستگی دارد. اگر لازم است یک محور یا بخش مشخصی از خودرو در ارتفاع باقی بماند، معمولاً باید از تعداد مناسب پایه‌های نگهدارنده با ظرفیت کافی استفاده شود تا خودرو پایدار بماند. هرگز نباید صرفاً به این دلیل که یک خرک می‌تواند بخشی از وزن خودرو را تحمل کند، تعداد پایه‌ها را کمتر از مقدار موردنیاز در نظر گرفت.
ظرفیت خرک را چگونه انتخاب کنیم؟
روی خرک ظرفیت مجاز آن درج می‌شود. هنگام انتخاب خرک باید ظرفیت آن با وزن و شرایط قرارگیری خودرو متناسب باشد. همچنین نباید ظرفیت اعلام‌شده را به‌صورت تقریبی در نظر گرفت. استفاده از خرک نامتناسب با خودرو می‌تواند پایداری مجموعه را کاهش دهد. خرک باید از نظر ساختار، پایه‌ها، مکانیزم تنظیم ارتفاع و قسمت نگهدارنده نیز سالم باشد.
تفاوت جک و خرک چیست؟
جک و خرک دو وظیفه متفاوت دارند:
جک: برای بلند کردن خودرو استفاده می‌شود.
خرک: برای نگه داشتن خودرو در ارتفاع مشخص پس از بلند شدن آن استفاده می‌شود.
به همین دلیل، در یک تعمیرگاه ممکن است ابتدا جک خودرو را بالا ببرد و سپس خرک در محل مناسب قرار بگیرد تا وزن خودرو روی آن منتقل شود.
آیا می‌توان هنگام کار زیر خودرو از خرک استفاده کرد؟
بله، خرک اساساً برای نگهداری خودرو در حالت بلند طراحی شده است؛ اما استفاده از آن باید کاملاً مطابق ظرفیت و دستورالعمل سازنده و روی نقاط مناسب خودرو انجام شود.
قبل از قرار گرفتن زیر خودرو، باید پایداری خرک‌ها، محل تماس آن‌ها با خودرو و سطح زیر پایه‌ها بررسی شود. همچنین بهتر است جک در موقعیتی قرار نگیرد که در صورت جابه‌جایی ناگهانی خودرو، خطری ایجاد کند؛ تجهیزات باید مطابق روش ایمن سازنده مورد استفاده قرار گیرند.
هنگام استفاده از خرک به چه نکاتی توجه کنیم؟
- خودرو روی سطح صاف، محکم و پایدار قرار داشته باشد.
- ظرفیت خرک متناسب با خودرو باشد.
- خرک فقط در نقاط مجاز و مقاوم خودرو قرار بگیرد.
- پایه خرک کاملاً روی سطح زمین قرار داشته باشد.
- مکانیزم تنظیم ارتفاع به‌درستی قفل شده باشد.
- قبل از رفتن زیر خودرو، پایداری خودرو و خرک‌ها بررسی شود.
- از خرک ترک‌خورده، خم‌شده یا آسیب‌دیده استفاده نشود.
- برای بلند کردن خودرو از جک مناسب استفاده شود و سپس وزن خودرو روی خرک منتقل شود.
- از قرار دادن خرک روی سطوح نرم، شیب‌دار یا ناپایدار خودداری شود.
چگونه خودرو را از روی خرک پایین بیاوریم؟
پس از پایان تعمیر، ابتدا مطمئن شوید تمام ابزارها و قطعات از زیر خودرو خارج شده‌اند و هیچ فردی در محدوده خطر قرار ندارد. سپس با استفاده از جک، خودرو را کمی بالا ببرید تا فشار از روی خرک برداشته شود. خرک را به‌آرامی خارج کنید و بعد خودرو را کنترل‌شده روی زمین پایین بیاورید. در پایان، جک را نیز کاملاً از زیر خودرو خارج کنید.
جمع‌بندی
خرک یکی از تجهیزات مهم ایمنی در تعمیرگاه است که برای نگه داشتن خودرو پس از بلند شدن با جک استفاده می‌شود. برای استفاده صحیح از خرک باید ظرفیت مناسب انتخاب شود، پایه در محل تعیین‌شده خودرو قرار بگیرد و سطح زیر آن کاملاً پایدار باشد.
به زبان ساده، جک خودرو را بالا می‌برد و خرک آن را در ارتفاع نگه می‌دارد؛ بنابراین برای کار ایمن زیر خودرو نباید جک را جایگزین خرک کرد.