چگونه فشار باد لاستیک را تنظیم کنیم؟
فشار باد لاستیک یکی از مواردی است که شاید ساده به نظر برسد، اما تأثیر مستقیمی بر ایمنی، فرمان‌پذیری، مصرف سوخت و عمر لاستیک‌ها دارد. کم یا زیاد بودن فشار باد می‌تواند باعث شود سطح تماس لاستیک با جاده تغییر کند و خودرو رفتاری متفاوت از حالت عادی داشته باشد.
به همین دلیل، تنظیم باد لاستیک فقط پر کردن لاستیک با هوا نیست؛ باید بدانیم فشار مناسب خودرو چقدر است، چه زمانی آن را اندازه‌گیری کنیم و چگونه فشار را به مقدار صحیح برسانیم.
فشار باد مناسب لاستیک را از کجا پیدا کنیم؟
مقدار مناسب فشار باد برای هر خودرو توسط سازنده مشخص می‌شود و ممکن است برای محور جلو و عقب متفاوت باشد. این مقدار معمولاً روی برچسب داخل ستون یا درِ خودرو، دفترچه راهنما یا اطلاعات فنی خودرو درج شده است.
فشار پیشنهادی سازنده را نباید با عدد نوشته‌شده روی دیواره لاستیک اشتباه گرفت. عدد روی دیواره لاستیک معمولاً به حداکثر فشار مجاز تایر مربوط می‌شود و الزاماً فشار مناسب برای استفاده روزمره خودرو نیست.
همچنین اگر خودرو با بار یا شرایط خاصی استفاده می‌شود، ممکن است سازنده فشار متفاوتی را پیشنهاد کرده باشد.
چرا باید باد لاستیک را در حالت سرد بررسی کنیم؟
فشار داخل لاستیک با دما تغییر می‌کند. وقتی خودرو حرکت می‌کند، به دلیل اصطکاک و تغییر شکل تایر، دمای لاستیک بالا می‌رود و فشار هوای داخل آن نیز افزایش پیدا می‌کند.
به همین دلیل، بهترین زمان برای اندازه‌گیری فشار باد، زمانی است که لاستیک‌ها سرد هستند؛ مثلاً قبل از شروع رانندگی یا پس از اینکه خودرو برای چند ساعت متوقف بوده است. اگر فشار لاستیک را بلافاصله بعد از یک رانندگی طولانی اندازه بگیریم، عدد به‌دست‌آمده ممکن است از فشار واقعی در حالت سرد بیشتر باشد.
برای تنظیم باد به چه ابزاری نیاز داریم؟
مهم‌ترین ابزار، فشارسنج باد لاستیک یا گیج فشار است. این ابزار فشار هوای داخل تایر را اندازه‌گیری می‌کند و معمولاً عدد را با واحدهایی مانند PSI، bar یا kPa نشان می‌دهد. برای تنظیم فشار، ابتدا باید مقدار فعلی را اندازه بگیریم و سپس آن را با عدد توصیه‌شده سازنده مقایسه کنیم. اگر فشار کمتر باشد، هوا اضافه می‌شود و اگر بیشتر باشد، مقداری از هوا خارج می‌شود.
مراحل تنظیم فشار باد لاستیک
1. مقدار توصیه‌شده را پیدا کنید
قبل از هر کاری، فشار استاندارد خودرو را از برچسب خودرو یا دفترچه راهنما پیدا کنید. اگر برای لاستیک‌های جلو و عقب مقادیر متفاوتی تعیین شده، هر محور را مطابق مقدار خودش تنظیم کنید.
2. فشار فعلی را اندازه بگیرید
درپوش والف را باز کنید و فشارسنج را به‌درستی روی والف قرار دهید. عدد نمایش‌داده‌شده را با فشار توصیه‌شده مقایسه کنید.
3. در صورت کم بودن فشار، هوا اضافه کنید
اگر فشار کمتر از مقدار استاندارد است، هوا اضافه کنید و دوباره فشار را اندازه بگیرید. بهتر است این کار مرحله‌به‌مرحله انجام شود تا فشار بیش از مقدار مورد نیاز بالا نرود.
4. در صورت زیاد بودن فشار، مقداری هوا خارج کنید
اگر فشار بیشتر از مقدار توصیه‌شده است، مقدار کمی هوا خارج کنید و دوباره با فشارسنج آن را بررسی کنید.
5. درپوش والف را ببندید
پس از رسیدن فشار به مقدار مناسب، درپوش والف را ببندید. سپس بهتر است فشار هر چهار لاستیک را یک بار دیگر بررسی کنید.
اگر باد لاستیک کم باشد چه اتفاقی می‌افتد؟
کم بودن فشار باعث می‌شود بخش بیشتری از تایر در تماس با سطح جاده قرار بگیرد و دیواره لاستیک نیز بیشتر تغییر شکل دهد. این وضعیت می‌تواند باعث افزایش مقاومت غلتشی، افزایش مصرف سوخت و گرم شدن بیشتر لاستیک شود. همچنین اگر خودرو برای مدت طولانی با فشار بسیار پایین حرکت کند، احتمال آسیب دیدن ساختار داخلی تایر افزایش پیدا می‌کند.
اگر باد لاستیک زیاد باشد چه می‌شود؟
فشار بیش از حد نیز مناسب نیست. در این حالت شکل سطح تماس لاستیک با جاده تغییر می‌کند و ممکن است خودرو در برخی شرایط، رفتار متفاوتی از خود نشان دهد.
فشار زیاد همچنین می‌تواند باعث شود ضربه‌های ناشی از ناهمواری‌های جاده بیشتر به خودرو منتقل شوند و سطح تماس تایر با جاده در شرایط مختلف به شکل مطلوب طراحی‌شده توسط سازنده نباشد. بنابراین هدف، بیشترین فشار ممکن نیست؛ بلکه رسیدن به فشار توصیه‌شده خودرو است.
آیا فشار باد چهار لاستیک باید یکسان باشد؟
نه لزوماً. بسیاری از خودروها فشار مشخصی برای محور جلو و عقب دارند و این مقادیر ممکن است یکسان نباشند. دلیل آن می‌تواند تفاوت وزن واردشده روی محورهای خودرو، طراحی سیستم تعلیق و شرایط بارگذاری باشد. بنابراین بهتر است به جای یکسان کردن فشار همه لاستیک‌ها، از مقادیر اعلام‌شده توسط سازنده استفاده کنیم.
فشار باد لاستیک در فصل‌های مختلف تغییر می‌کند؟
بله. دمای محیط روی فشار هوای داخل تایر تأثیر می‌گذارد. با کاهش دما، فشار هوا نیز کاهش پیدا می‌کند و با افزایش دما، فشار افزایش می‌یابد. این موضوع به این معنی نیست که باید بدون توجه به مشخصات خودرو، در تابستان یا زمستان فشار متفاوتی انتخاب کنیم. مبنای اصلی همان فشار توصیه‌شده سازنده است و باید آن را در شرایط مناسب و با لاستیک سرد بررسی کرد.
سیستم TPMS چیست؟
بسیاری از خودروهای جدید به سیستم TPMS یا سیستم پایش فشار باد لاستیک مجهز هستند. این سیستم فشار تایرها را کنترل می‌کند و در صورت کاهش فشار تا محدوده مشخص، به راننده هشدار می‌دهد. با این حال، وجود TPMS به این معنی نیست که دیگر نیازی به بررسی دستی فشار وجود ندارد. سیستم پایش فشار بیشتر برای هشدار و نظارت طراحی شده و بهتر است فشار لاستیک‌ها به‌صورت دوره‌ای نیز با فشارسنج مناسب بررسی شود.
اگر یک لاستیک مرتباً باد کم کند چه کنیم؟
اگر فشار یک لاستیک مرتباً کاهش پیدا می‌کند، فقط پر کردن دوباره آن کافی نیست. کاهش مداوم فشار می‌تواند به دلایلی مانند پنچری، نشتی از والف، آسیب دیدن لاستیک یا مشکل در محل اتصال لاستیک و رینگ ایجاد شود. در چنین شرایطی باید علت نشتی پیدا و برطرف شود؛ زیرا رانندگی مداوم با لاستیکی که فشار آن مرتباً پایین می‌آید، می‌تواند خطرناک باشد.
هر چند وقت یک‌بار فشار باد لاستیک را بررسی کنیم؟
بهتر است فشار باد به‌صورت منظم بررسی شود و پیش از سفرهای طولانی نیز حتماً کنترل شود. همچنین پس از برخورد شدید با چاله یا جدول، یا زمانی که احساس می‌کنید رفتار خودرو تغییر کرده است، بررسی فشار لاستیک‌ها کار منطقی‌ای است.
جمع‌بندی
تنظیم فشار باد لاستیک کار پیچیده‌ای نیست، اما باید با روش درست انجام شود. فشار توصیه‌شده سازنده را پیدا کنید، فشار را در حالت سرد اندازه بگیرید، مقدار هر محور را جداگانه در نظر بگیرید و در صورت کاهش مداوم فشار، علت نشتی را بررسی کنید.
به زبان ساده، باد لاستیک مثل تنظیم کفش برای راه رفتن است؛ نه خیلی شل و نه بیش از حد سفت، بلکه دقیقاً به اندازه‌ای که برای شرایط طراحی شده است.