پلوس خودرو چیست؟
برای اینکه خودرو بتواند حرکت کند، نیروی تولیدشده توسط موتور باید در نهایت به چرخ‌ها برسد. این نیرو از طریق مجموعه‌ای از قطعات مانند کلاچ، گیربکس و دیفرانسیل منتقل می‌شود و پلوس یکی از قطعات مهم در ادامه این مسیر است. پلوس وظیفه دارد نیروی چرخشی را از دیفرانسیل به چرخ‌های محرک منتقل کند تا چرخ‌ها بتوانند بچرخند و خودرو حرکت کند.
پلوس فقط یک میله فلزی ساده نیست و در بسیاری از خودروها دارای مفصل‌هایی است که به آن اجازه می‌دهند هنگام حرکت سیستم تعلیق و چرخ‌ها، همچنان نیرو را به‌صورت مناسب منتقل کند. به همین دلیل سلامت پلوس برای عملکرد صحیح سیستم انتقال قدرت اهمیت زیادی دارد.
پلوس چه کاری انجام می‌دهد؟
موتور خودرو نیروی لازم برای حرکت را تولید می‌کند، اما این نیرو مستقیماً به چرخ‌ها منتقل نمی‌شود. پس از عبور نیرو از گیربکس و در خودروهای مجهز به دیفرانسیل از دیفرانسیل، این نیرو باید به چرخ‌های محرک برسد. پلوس این ارتباط را برقرار می‌کند.
در خودروهای دیفرانسیل جلو، معمولاً پلوس‌ها نیروی خروجی دیفرانسیل را به چرخ‌های جلو منتقل می‌کنند. در خودروهای دیفرانسیل عقب یا چهارچرخ محرک نیز بسته به طراحی خودرو، مجموعه انتقال نیرو و محل دیفرانسیل، ساختار پلوس‌ها متفاوت خواهد بود.
پلوس چگونه نیرو را به چرخ منتقل می‌کند؟
وقتی موتور روشن است و راننده خودرو را در دنده قرار می‌دهد، نیروی موتور از مسیر سیستم انتقال قدرت به دیفرانسیل می‌رسد. دیفرانسیل نیز نیرو را بین چرخ‌های محرک تقسیم می‌کند و پلوس‌ها این نیرو را به چرخ‌ها می‌رسانند.
این کار باید در حالی انجام شود که چرخ‌ها بتوانند بالا و پایین شوند و هنگام پیچیدن نیز زاویه آن‌ها تغییر کند. به همین دلیل در دو طرف پلوس از مفصل‌های مخصوص استفاده می‌شود تا انتقال نیرو در زوایای مختلف امکان‌پذیر باشد.
مفصل پلوس چیست؟
یکی از بخش‌های مهم پلوس، مفصل پلوس است. این مفصل‌ها به پلوس اجازه می‌دهند در حالی که در حال انتقال نیروی چرخشی است، تغییر زاویه داشته باشد.
در خودروهای دیفرانسیل جلو، این موضوع اهمیت زیادی دارد؛ زیرا چرخ‌های جلو همزمان وظیفه حرکت دادن خودرو و فرمان‌پذیری آن را بر عهده دارند. هنگام پیچیدن، زاویه چرخ‌ها تغییر می‌کند و مفصل پلوس باید بتواند این تغییر زاویه را همراه با انتقال نیرو تحمل کند. یکی از انواع رایج این مفصل‌ها مفصل سرعت ثابت یا CV Joint است.
گردگیر پلوس چیست؟
روی مفصل‌های پلوس معمولاً یک قطعه لاستیکی انعطاف‌پذیر به نام گردگیر پلوس قرار دارد. وظیفه گردگیر این است که گریس داخل مفصل را حفظ کند و از ورود گردوغبار، آب و آلودگی به داخل آن جلوگیری کند.
گردگیر به دلیل قرار گرفتن در نزدیکی چرخ و سیستم تعلیق، دائماً در معرض حرکت و شرایط محیطی قرار دارد و ممکن است به مرور زمان ترک بخورد یا پاره شود. اگر گردگیر آسیب ببیند، گریس مفصل می‌تواند خارج شود و آلودگی نیز وارد آن شود. در چنین شرایطی، ادامه کارکرد خودرو ممکن است باعث فرسودگی مفصل پلوس شود.
اگر پلوس خراب شود چه علائمی دارد؟
خرابی پلوس می‌تواند با نشانه‌های مختلفی همراه باشد و نوع علامت به بخش آسیب‌دیده بستگی دارد. یکی از نشانه‌های شناخته‌شده، صدای تق‌تق هنگام پیچیدن است که می‌تواند با خرابی مفصل بیرونی پلوس ارتباط داشته باشد.
همچنین ممکن است هنگام شتاب‌گیری لرزش احساس شود یا صدا و لرزش غیرعادی از قسمت انتقال قدرت به گوش برسد. البته این علائم همیشه به معنی خرابی پلوس نیستند و قطعات دیگری مانند چرخ، بلبرینگ، دسته‌موتور یا سایر اجزای انتقال قدرت نیز می‌توانند علائم مشابه ایجاد کنند. به همین دلیل تشخیص دقیق خرابی پلوس نیاز به بررسی فنی دارد.
صدای تق‌تق هنگام پیچیدن از پلوس است؟
یکی از علائم رایج خرابی مفصل بیرونی پلوس، صدای تق‌تق یا کلیک هنگام پیچیدن و حرکت خودرو است؛ به‌خصوص اگر صدا هنگام پیچیدن و همزمان شتاب‌گیری بیشتر شود. با این حال، نباید صرفاً بر اساس صدا نتیجه گرفت که پلوس خراب است. برای تشخیص، وضعیت گردگیرها، مفصل‌ها، لقی قطعات و سایر اجزای مرتبط باید بررسی شود.
اگر گردگیر پلوس پاره شود چه می‌شود؟
پاره شدن گردگیر ممکن است در ابتدا مشکل جدی به نظر نرسد، اما نباید آن را نادیده گرفت. با پارگی گردگیر، گریس داخل مفصل می‌تواند به بیرون پاشیده شود و آلودگی و رطوبت نیز وارد مفصل شوند. اگر این وضعیت ادامه پیدا کند، سطح داخلی مفصل و اجزای آن ممکن است دچار سایش شوند. بنابراین بررسی و تعمیر به‌موقع گردگیر می‌تواند از آسیب بیشتر به مفصل پلوس جلوگیری کند.
آیا پلوس می‌شکند؟
بله، در شرایط خاص پلوس یا اجزای آن می‌توانند دچار آسیب جدی یا شکستگی شوند. فشار و ضربه شدید، فرسودگی، آسیب به مفصل‌ها یا مشکلات دیگر در سیستم انتقال قدرت می‌توانند در بروز چنین خرابی‌هایی نقش داشته باشند. شکستگی پلوس می‌تواند باعث شود نیروی موتور به چرخ منتقل نشود و در نتیجه خودرو نتواند به شکل عادی حرکت کند. به همین دلیل خرابی شدید پلوس موضوعی نیست که بتوان آن را نادیده گرفت.
آیا پلوس نیاز به روغن‌کاری دارد؟
مفصل‌های پلوس معمولاً دارای گریس مخصوص هستند که داخل گردگیر قرار دارد. این گریس برای روان‌کاری قطعات داخلی مفصل استفاده می‌شود. اگر گردگیر سالم باشد، گریس درون مفصل باقی می‌ماند. اما در صورت پارگی گردگیر، ممکن است گریس خارج شود و مفصل بدون روان‌کاری مناسب کار کند که می‌تواند باعث افزایش سایش و خرابی آن شود.
پلوس چه تفاوتی با دیفرانسیل دارد؟
پلوس و دیفرانسیل هر دو در انتقال نیرو به چرخ‌ها نقش دارند، اما وظایفشان متفاوت است. دیفرانسیل نیروی ورودی را به چرخ‌های محرک منتقل می‌کند و به چرخ‌های یک محور اجازه می‌دهد هنگام پیچیدن با سرعت‌های متفاوت بچرخند. پلوس نیروی خروجی دیفرانسیل را به چرخ منتقل می‌کند.
بنابراین می‌توان مسیر کلی انتقال نیرو را به شکل ساده این‌طور تصور کرد:
موتور → گیربکس → دیفرانسیل → پلوس → چرخ
البته آرایش دقیق این قطعات در خودروهای مختلف می‌تواند متفاوت باشد.
آیا همه خودروها پلوس دارند؟
خودروهایی که چرخ‌های آن‌ها توسط موتور به حرکت درمی‌آیند، به نوعی از اجزای انتقال نیرو برای رساندن گشتاور به چرخ‌های محرک نیاز دارند. در خودروهای مختلف، شکل و ساختار این اجزا می‌تواند متفاوت باشد. بنابراین طراحی پلوس در یک خودروی دیفرانسیل جلو با یک خودروی دیفرانسیل عقب یا چهارچرخ محرک الزاماً یکسان نیست.
چه زمانی باید پلوس را بررسی کنیم؟
اگر هنگام پیچیدن صدای غیرعادی می‌شنوید، هنگام شتاب‌گیری لرزش احساس می‌کنید یا روی گردگیر پلوس آثار پارگی و پاشیدن گریس مشاهده می‌شود، بهتر است سیستم انتقال قدرت بررسی شود. همچنین در سرویس‌های دوره‌ای، بررسی وضعیت گردگیرها و مفصل‌های پلوس می‌تواند به شناسایی زودهنگام مشکلات کمک کند.
جمع‌بندی
پلوس یکی از اجزای مهم سیستم انتقال قدرت خودرو است که نیروی چرخشی را از دیفرانسیل به چرخ‌های محرک منتقل می‌کند. این قطعه باید بتواند در شرایط مختلف، از جمله حرکت سیستم تعلیق و تغییر زاویه چرخ‌ها هنگام فرمان دادن، انتقال نیرو را ادامه دهد.
مفصل‌های پلوس و گردگیرهای آن نیز نقش مهمی در عملکرد و دوام این مجموعه دارند. به همین دلیل پارگی گردگیر، صدای تق‌تق هنگام پیچیدن یا لرزش غیرعادی هنگام شتاب‌گیری نباید نادیده گرفته شود.
پلوس را می‌توان یکی از پل‌های ارتباطی بین دیفرانسیل و چرخ دانست؛ نیرویی که از موتور می‌آید، از مسیر سیستم انتقال قدرت عبور می‌کند و در نهایت از طریق پلوس به چرخ می‌رسد.